Manuscript Detail
GKS 1812 4to
There are currently no images available for this manuscript.
Samtíningur; Iceland, 1182-1400
This special character is not currently recognized (U+f20e).
This special character is not currently recognized (U+f10d).
This special character is not currently recognized (U+ef97).
Physical Description
- Blöðin eru öll fremur dökk og skellótt, sums staðar vegna notkunar leysiefna.
- Minniháttar rifur í skinninu sums staðar.
- Ekki hefur verið gætt mikillar nærgætni við band; t.a.m. hefur hvert tvinn bl. 24-33 verið skorið í sundur (væntanlega til að smækka brotið) og svo saumað saman á nýjaleik.
- Fremst í 1. kveri eru þrír blaðhlutar sem fastir eru við þrjú stök blöð aftast í kverinu. Hið aftasta af þessum blöðum (bl. 7) er bundið inn þannig að innsti hluti leturflatarins er hulinn í kilinum eða nær yfir brotið á blaðhlutann fremst í kverinu. Á eftir síðasta blaði handritsins er blaðpartur (óskrifaður) líkur þeim sem eru fremst.
- Áritanir með hendi Brynjólfs Sveinssonar biskup á fremra spjaldblaði og bl. 1r: “Calendarium | Islandicum” og “Calendarium Islandicum |”.
- Athugagrein frá 17. öld á fremra spjaldblaði: “Bök Hakonar Orm[stall]sonar | Anno …”.
History
GKS 1812 4to var meðal þeirra handrita er Brynjólfur Sveinsson biskup sendi Konunglegu bókhlöðunni í Kaupmannahöfn árið 1662. Áður tilheyrði það Hákoni Ormssyni sýslumanni (sbr. fremra spjaldblað).
Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 14. desember 1984.
Additional
Tekið eftir Katalog KB, bls. 38-41 (nr. 55). Kålund gekk frá handritinu til skráningar ?. Haraldur Bernharðsson skráði 23. mars 2001.
Eldra band fylgir í öskju.
- Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
- Svart-hvítar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi, sem keypti þær af Arne Mann Nielsen í apríl 1971.
- Jóhanna Ólafsdóttir kópíeraði eftir míkrófilmu frá Arne Mann Nielsen í september 1985.
Contents
Part I ~ GKS 1812 I 4to
Latnesk rímvers
“Cıſıo ıanuſ”
Ýmsar fyrirsagnir og skýringar á íslensku.
Stjörnu-Odda tal — Um tunglgang — Um tunglhlaup
Næst koma tvær smágreinar sem virðist vanta aftan af.
Tákn dýrahringsins
Pennateikningar í hringlaga umgjörð af níu af táknum dýrahringsins, sú fyrsta af krabbamerkinu. Hverri mynd fylgir latnesk lýsing á stjörnumerkinu.
Philosophia
“Phılosophıa”
Ásamt undirgreinum. Uppdráttur í líkingu við (ættar)tré með latneskum skýringum.
Himintunglin, gangur þeirra og samband við dýrahringinn
Sett fram sem hringur með skýringum á íslensku.
Stjörnumerki
Pennateikningar af stjörnumerkjunum kentár (Centaur), veiðimanninum (Orion), hundastjörnunni (Sirius) og hvalunum (Cetus), með latneskum texta.
No Title
Um Betlehemsstjörnuna
“Sva ſeg ir Jon gvllmvd?”
No Title
“Treſ ſunt dıeſ”
No Title
“Curſus marıſ”
No Title
“embolıſmus”
Arabíska talnaröðin
Um stjörnuhimininn
“Tveır erv hvır?lar”
Lýsing á stjörnuhimninum, stjörnumörk og fleira. Á eftir kemur “Devnx-Caleas”, þ.e. undirgreinar latnesku einingarinnar “as” með tilheyrandi táknum (4 línur).
Um gang himintungla, flóð, fjöru o.fl.
“Sıo eru kollot lopt ı bokvm”
Til skýringar eru dregnir fjórir hnettir og er hinn þriðji þeirra jarðarkringlan (sjá bl. 2v þar sem upphaf þessarar lýsingar er einnig að finna). Vitnað er í “Compotus meıstaranna(!) Johannıs ı parıs af sacrobosko, er lıfði a av(n)ðverdvm dogvm Magnus konungs hakonar sonar”.
Um rúmfræði hrings
“[V]m melıngſ (svo) hverſ hrıngſ”
Ásamt uppdrætti.
Physical Description
- Bl. 7 hefur skaddast við bókband.
- Texti skýrður upp á bl. 12v.
Myndir á bl. 3-4, 7 og 10v-12v.
- Spássíugreinar með 15. aldar hendi á bl. 1v. Neðri helmingur innri dálks virðist fylltur með bréfaskrift.
- Rímfræðilegar athugagreinar frá 15. öld á bl. 3v. Þær hafa verið skrifaðar inn í eyður við tvær efstu myndirnar úr dýrahringnum.
- Vísu bætt við á bl. 12v.
- Dagatali bætt við á bl. 12v um 1600.
History
Tímasett til 14. aldar í Katalog KB, bls. 38 (sjá einnig ONPRegistre, bls. 471).
Part II ~ GKS 1812 II 4to
Algorismus
“Algorısmus”
Vísað til uppdráttar af “cubus perfectus” sem ekki er lengur að finna í handritinu.
No Title
“As er eníngh”
Vísað í “fıgurur” sem virðast vera tákn þau er fram koma í 8. efnisþætti fyrsta hluta handritsins.
Um lögun jarðar og loftlagsbelti
“Med þuı at ıardar mynd er bollut”
Um lengdarmælingar, gang sólar og útreikning hans o.fl.
“Sua ſeghıa ?o?nır gırzkır ſpekıng a?”
Ásamt tilheyrandi töflu.
Skrifaraklausa á bl. 21v.
No Title
Latnesk rímvers
Með íslenskum skýringum.
Latneskar athugagreinar um rímfræði.
Um tímasetningu sköpunar Adams
“þa er adam var ſcapad?”
No Title
Um tímatalsreikning, gang tungls o.fl.
“[S]ol ok tvngl er þav ?in n az. ? ara bedi ſam an”
Að hluta “at tolv biarna prests ens tolviſa”.
Um skiptingu ársins
Niður í “athomo?”
Physical Description
- Bæn bætt við á bl. 21r
History
Tímasett til 14. aldar í Katalog KB, bls. 39 (sjá einnig ONPRegistre, bls. 471).
Part III ~ GKS 1812 III 4to
Nöfn nakkverra presta kynborinna íslenzkra
“nǫfn nacvera p?eſta cynbo?inna iſlenzcra”
Heimskort
Landanöfn skrifuð inni í hring eftir legu landanna.
Uppdráttur
Hugsanlega ætlaður í veðurfræðilegu skyni. Í sammiðja hringum eru nöfn þriggja heimshluta ásamt lýsingu á eiginleikum hvers þeirra; ennfremur árstíðirnar, mánuðirnir, stjörnumerkin, vindarnir og höfuðáttirnar.
Rímtal
Nær yfir janúar og febrúar.
Með athugagreinum um dánardægur.Rímfræðilegar athugagreinar
“þa ſcal ?caz XII”
Athugagreinar á íslensku með stökum latneskum setningum.
Að hluta til sami texti og í 6. efnisþætti í öðrum hluta handritsins.
Síðutitill á bl. 36v: “bocar bot”.
Physical Description
Hringurinn á bl. 5v-6r hefur skaddast að ofan og neðan við afskurð og sá á bl. 6v eftir afskurð af ytri jaðri.
Bl. 5r tvídálka.
- Nöfnum íslenskra biskupa og presta bætt við á bl. 5r, með hendi frá um 1500, en ytri dálkur á bl. 5r hefur upprunalega verið auður að mestu.
- Bæn bætt við á bl. 5r.
History
Tímasett til c1225-1250 (sjá ONPRegistre, bls. 471), en til 13. aldar í Katalog over de oldnorsk-islandske Håndskrifter, bls. 40.
Part IV ~ GKS 1812 IV 4to
Latnesk-íslenskar orðskýringar
Rímfræðiritgerð
“Goþ bauþ moyſi uin ſino m”
Upphaf ritgerðarinnar er á bl. 26 því að kapítulum 13-17 (sem byrja á: “[G]uþ ſcop alla ſkepno ſé”, og enda á: “oc er þat þa hlauparſ dagr”) hefur síðar verið bætt við fyrir framan ritgerðina (bl. 24v-25v).
No Title
“En er ſpocoſto . menn. aíſlandi”
Þessi texti er notaður til að fylla ytri dálk bl. 25v.
Latnesk-íslenskar orðskýringar
Um myndir orðsins vesper
Latin
Physical Description
- Fremsta og aftasta blað snjáð og mjög blettótt eftir leysiefni.
- Minniháttar rifur í bl. 24, 28 og 29.
- Bl. 24r sexdálka.
- Bl. 24v-27r, 29v-30v og 32r-34v tvídálka.
- Nokkrar spássíugreinar frá því um 1300.
- Hér og þar leiðréttingar og viðbætur með hendi frá 17. öld.
- Bæn bætt við á bl. 25r.
- Vísu bætt við á bl. 27r.
- Nafnið “halluard?” á bl. 31r.
History
Tímasett til c1192 (sjá ONPRegistre, bls. 471), en til um 1200 í Katalog KB, bls. 40.
Bibliography
| Author | Title | Editor | Scope |
|---|---|---|---|
| Katalog over de oldnorsk-islandske Håndskrifter i Det store kongelige Bibliotek og i Universitetsbiblioteket | ed. Kristian Kålund | ||
| Katalog over de oldnorsk-islandske Håndskrifter i Det store kongelige Bibliotek og i Universitetsbiblioteket | ed. Kristian Kålund | ||
| ONPRegistre | |||
| Katalog over de oldnorsk-islandske Håndskrifter i Det store kongelige Bibliotek og i Universitetsbiblioteket | ed. Kristian Kålund | ||
| ONPRegistre | |||
| ONPRegistre | |||
| Katalog over de oldnorsk-islandske Håndskrifter i Det store kongelige Bibliotek og i Universitetsbiblioteket | ed. Kristian Kålund |
