Manuscript Detail
AM 166 a 8vo
View Images
Hraundals-Edda; Iceland, 1664-1699
LATIN SMALL LETTER O WITH CURLSpecial character shown similar to its original form.
Contents
“Edda grundvöllur og ástæða norrænu skáldsaparíþróttar(!)”
Snorra-Edda í Hraundals-gerð. Endar á frásögninni um Högna og Hildi.
Þessi gerð Snorra-Eddu kemur frá Pétri Þórðarsyni í Fellsenda í Miðdölum, syni sr. Þórðar Brandssonar í Hjarðarholti(sjá seðla).
“Til lesarans”
“Lesarinn bið / eg ljúfan frið …”
“… þess sjálfur skil.”
“Formálinn”
“Bók þessi hefur um langan aldur verið kölluð almennilega Edda …”
“… orð lenda láta.”
“Lesari góður, lifi nú vel …”
“… ending skal það mala.”
“Pétur Þórðarson.”
“Almáttugur Guð skapaði í upphafi …”
“… þess sjálfur skil.”
“Hér byrjar Gylfaginningar eður Hárs lygi”
“Gylfi var maður vitur og fjölkunnugur …”
“… kallað hann Loka því Tyrkir voru hans verstu óvinir.”
“Hér segir frá því er æsir buðu Ægir heim til sín og sagnir þær er þeir segja hönum.”
“Einn maður er nefndur Ægir …”
“… orti Bragi skáld í Ragnarsdrápu loðbrókar.”
“Hávamál”
“Ljúflingsljóð”
Með sérstakri hendi og hefur e.t.v. verið sett hér af misgáningi.
“Funa banda fróns lind”
Ásamt fleiri vísum.
“Háttatal er Snorri orti”
Einungis Háttatal.
“Skálda”
Inniheldur útdrátt af annarri málfræðiritgerðinni eftir Codex Upsalensis og þriðju málfræðiritgerðina eftir AM 748 4to.
“Gróttasöngur”
“Háttalykill Lofts Guttormssonar”
“Fyrst úr gýgjar gusti”
Inngangsvísa hefst: “Ríkir mega það runnar sjá”.
Á eftir fylgja nokkrar vísur.
“Flesta gleður falds rist”
“Flesta gleður falds rist … ”
“Fornyrði úr fróðleiksbókum samantekin ”
Í stafrófsröð; tveir dálkar.
“Eitt er við æfi hætt …”
“Grunn verða svöðusár …”
“Nokkrir rímnahættir”
“Málrúnir þeirra nöfn og kenningar ”
“Smá skáldavísur”
“Heiðarlega …”
“Fyrirburðir úr Njáls sögu ”
Physical Description
Síðari tíma blaðmerking 1-108.
Sextán kver.
- Kver I: blöð 1-2, 1 tvinn.
- Kver II: blöð 3-10, 4 tvinn.
- Kver III: blöð 11-18, 4 tvinn.
- Kver IV: blöð 19-26, 4 tvinn.
- Kver V: blöð 27-34, 4 tvinn.
- Kver VI: blöð 35-42, 4 tvinn.
- Kver VII: blöð 43-50, 4 tvinn.
- Kver VIII: blöð 51-58, 4 tvinn.
- Kver IX: blöð 59-64, 3 tvinn
- Kver X: blöð 65-74, 5 tvinn
- Kver XI: blöð 75-80, 3 tvinn.
- Kver XII: blöð 81-90, 5 tvinn.
- Kver XIII: blöð 91-96, 3 tvinn.
- Kver XIV: blöð 97-100, 2 tvinn.
- Kver XV: blöð 101-104, 2 tvinn.
- Kver XVI: blöð 105-108, 2 tvinn.
Blöð eru blettótt og skítug (sjá t.d. blöð 10v-11r).
Ýmsar hendur (kansellískrift, fljótaskrift). Blöð 1r-58v eru með hendi Nikulásar Finnssonar.
Spássíugreinar eru víða eftir Jón Ólafsson úr Grunnavík.
Band er frá 1964.
- Strigi er á kili og hornum, spjöld eru klædd brúnyrjóttum pappír. Saumað á móttök.
- Fastir seðlar með hendi Árna Magnússonar (a-i).
- Seðill 1 (merkt a, 154 mm x 100 mm): “þessa Eddu hefe eg til eignar feinged hia Jone Hakonarsyne ä Vatzhorne. 1702. Eg kala hana Hraundals=Eddu.”
- Seðill 2 (merkt b, 143 mm x 91 mm): “Petur Þordarson, sem þessa (Hraundals) Eddu (α), ad sogn, skrifad β. hefur, biö ä Jnnraholme ä Akranese, hann var sonur Þordar henrikssonar sem þar biö og syslumadur var i Borgarfirdi. hann (Petur) er daudur fyrir meir enn 20. ärum. Bägt mun vera upp ad spyria þad exemplar sem þessa Edda er epter skrifad. Jön Hakonarson 1701. Jon Þordarson meinar ad þad sie ei sa petur imo non est, hann var ä Fellzenda i Dolum. α] id est sem Hraundals Eddubokin er epter skrifud: β] uppä annan mät a saman [margar linur yfirstrikaðar]”
- Seðill 3 (merkt c, 158 mm x 102 mm): “Petur Þordarson, Eddu prologist, biö ä Fellzenda i Middolum, var sonur Sr Þordar (Brandzsonar, Einarssonar) prestz i Hiardarhollte. var skalld. Relatio Sr Jons Halldorsson epter hinne ä Kalfalæk.”
- Seðill 4 (merktur d, 154 mm x 97 mm): “Petur Þordarson ä Holme fader Þordar Peturssonar skrifade forgäda hond, seiger Þordur Petursson. þar af kann sluttast, ad hann hefur ei skrifad (id est med sinne hendi) Hraundals Eddu. Og mun hann eckert eiga skillt vid hana. Imo non Petur sa Þordarson bio ä fellzenda i Dolum, Þordar fader hans var Brandzson og var prestur i Hirdarhollte. Brandur var Einarsson Broder herra marteins biö ä Snorrastodum i Kolbeinsstadahrepp, annar sonur Brandz var Sr Olafu Brandzson prestur ä Kvennabrecku.”
- Seðill 5 (merktur d, 158 mm x 103 mm): “Jon Þordarson ä Backa a Eddu med præfatione Peturs Þordarsonar. og meinar þennann Petur ad visu annann enn brodur sinn α. [yfirstrikað: Þorsteins sogu Sïdu Hallz sonar, fra Sr Þorde Jonssyne. fragment faterum (?)] α þetta er vïst, þvi Petur sonur Þordar Henriksson, gaf sig eckert ad sliku. þesse Edda er nu mïn ex cessione Jons Þordarsonar. Eg spurdi Jon Þordarson hvar þessa Eddu fenged hefde, nefndi hann mier mannenn, i Borgarfirde, enn eg gleymdi ad teikna nafned upp, var Finnson ein hver (minner mig) skylldur Kalfalækiar fölki petur þesse bio ä Fellzenda i Middolum, var sonur Sr Þordar Brandzsonar i Hiardarhollte. ”
- Seðill 6 (merktur e, sem er fysta blað tvinns, sem aftara blaðið er g-seðillinn, 159 mm x 101 mm): “Hraundals Eddu hefur skrifad Nokulas Finnsson, sonur Finnz Jonssonar, yngra, ä kalfalæk, logrettumanns. Nikulas þesse er nu (1707.) budarmadur i Bervik. Relat. Sr Helga ä Stadarhraune, og Sr Jons i Hitardal. Adra eins Eddu skrifadi Jons Finnson broder Nikuläsar, in octavo. þessa Jons Finnzsonar Eddu hafdi til lansSr Jon Halldorsson i Hitardal, og helldur hann þad vera þä somu sem eg feck af Jone Þordarsyne, vidit et inspexit. Jon skrifade epter hende brodur sins Nikulasar, annad hvert Hraundals Eddu eda annarre þvilikre, En þad fyrsta exemplared af Eddu, sem Ni- [heldur áfram á næsta seðli] ”
- Seðill 7 (merktur g, sem er aftara blað tvinns, sem fyrsta blað er e-seðillinn, 159 mm x 101 mm): “Nikulas epterfylgde, og epter skrifade, var ä pappir i 4to, komid præter propter fyrer 44. ärum fra Jone Sal. Biornssyne ä Sydra Raudamel, og for þangad aptur þä uppskrift ad var. Ecki voru allar visurnar eda qvæden i þvi Volumine, helldur skrifadi Nikulas þad hiedan og handan, Relat. Sr Jons halldorssonar 1708. epter Jone Finnzsyne, sem byr ä Hundastapa i Hraunhrepp. Exemplar Jons Biornssonar meinast interciderad vera. ad visu er þad ei hia orfum Jons rel. Sr Jons Halldorssonar. ”
- Seðill 8 (merktur h, sem er fyrsta blað tvinns, sem aftara blað er iöseðillinn, 159 mm x 104 mm): “ordo fabularum er allt eins og i minni Eddu usqve ad pag. m. 114. (stendur ofan item ollum bladsidum: Gylfaginningar usqve ad: pag. m. 102.) þä kemur sagan inni þar og hrungner, um Grou voluu, og Þors fortil Geirraudar garda. sidan þær dæmisogur er skira hvar af gull hafi ymiß nofn feinged. usqve ad pag. mihi 192. er so sprunged yfir allar hinar kienningarnar er byriast p. m. 114 seqvent. og visurnar i nefnum dæmisogum post pag. m. 114. þegar lipper gulls dæmisogunum likr til pag. m. 322 usqve ad og continuerast pag. m. 382. er þö þar ï margt undanfellt, hellst visurnar, og aptur ä möti nockud her og hvar innflickad ur þeim fyrri kienningunum sem byriast pag. m. 114. strax (þessi partur qversins er ur mäta rangt skrifadur , so fann vegna ordanna [yfir, undrisktrikað: kienninganna] af færingar onytur er) efter þessar kienningar kimeur hattatal er Snorri ordti. þad er þad stycki ur minni bok a pag. 382. usqve ad p. 432. (er þad audsynilega tradux codicis regii enn þö correct, og mart þar [heldur áfram á næsta seðli]”
- Seðill 9 (merktur i, sem er aftara blað tvinns, sem fyrsta blað er g-seðillinn, 159 mm x 104 mm) i medanfellt). efter pag. mihi 432. kiemur Skallda. fabulæ sem fyrst [yfirskrifað: usqve ad p. m. 114.] eru i bokinne og hinar usqve ad p. m. 192. eru tradux Codicis regii (non Wormiani) enn libere hefur skrifad enn þar med farid, skipt um ord, og hlauped vida yfer, lika ä stundum gaudrängt skrifad. Efter gulls dæmisogurnar eru innflickadar nockrar odæ ur Sæmundar Eddu, adur enn kiemr til kienninganna, enn þad mä endelega vera scribæ giorningur, enn ei Petur sialfs, þvi bokin er än efa apographum. og þvi het eg þad uti i recensu ordinis nokarinnar, enn annotera þad her mier til minnis.
- Lýsing Jóns Sigurðssonar á AM 166 a-b 8vo liggur með handritinu.
- Laus seðill með upplýsingum um forvörslu bands.
History
Handritið er skrifað á Íslandi. Skrifari var, að mati Árna Magnússonar, Nikulás Finnsson, sonur Finns Jónssonar yngra, lögréttumanns á Kálfalæk (blöð 1r-58v). Handritið er tímasett til 17. aldar í Katalog II, bls. 426, en virkt skriftartímabil Nikulásar hefst ca1664.
Árni Magnússon fékk handritið hjá Jóni Hákonarsyni á Vatnshorni 1702 (sjá seðil).
Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 26. október 1977.
Additional
Viðgert og bundið af Birgitte Dall 1964.
- Stafrænar myndir á www.sagnanet.is.
- Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
- Negatíf filma á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi, fengin hjá Arne Mann Nielsen í september 1971. Askja nr. 112..
Bibliography
| Author | Title | Editor | Scope |
|---|---|---|---|
| Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamling | ed. Kristian Kålund | ||
| Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamling | ed. Kristian Kålund | ||
