Handrit.is
 

Manuscript Detail

AM 152 1-2 fol.

There are currently no images available for this manuscript.

Sögubók; Iceland, 1300-1525

Name
Jón Sigurðsson 
Birth
17 June 1811 
Death
07 December 1879 
Occupation
Scholar; Archivist 
Roles
Scholar; Scribe; Owner; Donor; Correspondent; recipient 
More Details
Name
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Birth
19 August 1844 
Death
04 July 1919 
Occupation
Librarian, scholar 
Roles
Scholar 
More Details
Name
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Birth
02 June 1976 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Valgerður Hilmarsdóttir 
Birth
15 May 1956 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Þorsteinn Þorleifsson 
Occupation
 
Roles
Scribe 
More Details
Name
Jón Þorgilsson 
Occupation
 
Roles
Unknown 
More Details
Name
Björn Þorleifsson 
Death
1544 
Occupation
Farmer 
Roles
Undetermined 
More Details
Name
Árni Magnússon 
Birth
13 November 1663 
Death
07 January 1730 
Occupation
Professor, Arkivsekretær (Secretary of the Royal Archives) 
Roles
Scholar; Author; Scribe; Poet 
More Details
Name
Vigfús Guðbrandsson 
Birth
1673 
Death
1707 
Occupation
Priest 
Roles
Owner; Scribe 
More Details
Name
Elín Hákonardóttir 
Birth
1644 
Death
1717 
Occupation
 
Roles
Owner 
More Details
Name
Helga Magnúsdóttir 
Birth
1623 
Death
03 November 1677 
Occupation
Húsfreyja 
Roles
Owner 
More Details
Name
Magnús Björnsson 
Birth
1541 
Occupation
Member of the lögrétta 
Roles
Undetermined 
More Details
Name
Jón Helgason 
Birth
1899 
Death
1986 
Occupation
Professor 
Roles
Scholar; Owner 
More Details
Name
Ari Jónsson 
Death
28 October 1550 
Occupation
Attorney 
Roles
Unknown 
More Details
Name
Guðvarður Már Gunnlaugsson 
Birth
1956 
Occupation
Rannsóknardósent 
Roles
Unknown 
More Details
Note
Aftast í handritinu (blað 202r) er hómilíubrot á latínu frá um 1300 eða fyrr, sem ekki hefur tilheyrt handritinu upprunalega.

AM 338 4to og AM 341 a 4to eru skrifuð eftir AM 152 1 fol.

Physical Description

Support
Skinn.
No. of leaves
i + 201 + i blöð.
Foliation

Í blaðmerkingu Jóns Sigurðssonar (með bleki í hægra horni blaða) er blað 111 merkt 111-112. Blaðmerking er eftirfarandi: 1-111 (blað 111 merkt: 111-112), 113-202; í tölusetningu blaða er því hlaupið yfir númer 112.

Collation

Samtals 25 kver + 1 stakt blað.

  • Kver I: blöð 1-8, 4 tvinn.
  • Kver II: blöð 9-16, 4 tvinn.
  • Kver III: blöð 17-24, 4 tvinn.
  • Kver IV: blöð 25-32, 4 tvinn.
  • Kver V: blöð 33-40, 4 tvinn.
  • Kver VI: blöð 41-48, 4 tvinn.
  • Kver VII: blöð 49-56, 4 tvinn.
  • Kver VIII: blöð 57-64, 4 tvinn.
  • Kver IX: blöð 65-72, 4 tvinn.
  • Kver X: blöð 73-80, 4 tvinn.
  • Kver XI: blöð 81-88, 4 tvinn.
  • Kver XII: blöð 89-96, 4 tvinn.
  • Kver XIII: blöð 97-104, 4 tvinn.
  • Kver XIV: blöð 105-113, 4 tvinn (blað 111 er merkt sem 111-112 (sjá nánar: Blaðfjöldi).
  • Kver XV: blöð 114-121, 4 tvinn.
  • Kver XVI: blöð 122-129, 4 tvinn.
  • Kver XVII: blöð 130-137, 4 tvinn.
  • Kver XVIII: blöð 138-145, 4 tvinn.
  • Kver XIX: blöð 146-153, 4 tvinn.
  • Kver XX: blöð 154-161, 4 tvinn.
  • Kver XXI: blöð 162-169, 4 tvinn.
  • Kver XXII: blöð 170-177, 4 tvinn.
  • Kver XXIII: blöð 178-185, 4 tvinn.
  • Kver XXIV: blöð 186-193, 4 tvinn.
  • Kver XXV: blöð 194-201, 4 tvinn.
  • Eitt stakt blað: blað 202.

Binding

Bundið í tréspjöld (331 mm x 248 mm x 105 mm).

History

Origin
Handritið er skrifað á Íslandi ca 1300-1525.
Acquisition

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 4. desember 1973.

Additional

Record History

Tekið eftir Katalog I, bls. 105-106 (nr. 181). Kålund gekk frá handritinu til skráningar í desember 1885. DKÞ skráði 4. júlí 2003. VH jók við og lagfærði skráningu skv. reglum TEI P-5, 6. júlí 2011.

Surrogates

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Contents

Part I ~ AM 152 1 fol.
1(1r-49v)
Grettis saga
Incipit

Önundur hét maður …

Explicit

“ … Og ljúkum vér svo sögu Grettis Ásmundarsonar fulltakins karls.”

2(49v-54v)
Hálfdanar saga Brönufóstra
Rubric

“Hér byrjar sögu Hálfdanar Brönufóstra”

Incipit

Hringur er kóngur nefndur …

Explicit

“ … Það segja sumir menn, að sá Ríkarður væri faðir Álaflekks.”

Final Rubric

“Og lýkst hér nú saga Hálfdanar Brönufóstra.”

3(54v-69v)
Flóvents saga
Incipit

Saga þessi er eigi af lokleysu …

Explicit

“ … er lifir og ríkir um allar aldir veralda. Amen.”

Note

Á nokkrum stöðum á efri spássíu er nefnd “Flores saga Frakkakonungs”.

4(69v-88v)
Sigurðar saga þögla
Incipit

Margir fyrri menn hafa saman sett til skemmtanar mönnum …

Explicit

“ … er þessi saga komin á enda. ”

5(88v-98r)
Þórðar saga hreðu
Incipit

Þórður hét maður son Hörða-Kára, mikill að virðingu …

Explicit

“ … Þórður hreða varð sóttdauður. Höfum vér ekki fleira heyrt með sannleik af honum sagt.”

Final Rubric

“Og lýkur hér með sögu Þórðar hreðu.”

6(98r-116r)
Göngu-Hrólfs saga
Incipit

Svo byrjar þessa frásögu, að Hreggviður er konungur nefndur …

Explicit

“ … er angrast við og ekki verður að gamni. Amen. ”

7(116r-125v)
Þorsteins saga Víkingssonar
Incipit

Það er upphaf þessarar sögu, at Logi hefir konungur heitið …

Explicit

“ … af þeim mönnum, sem honum voru samtíðis.”

Final Rubric

“Ljúkum vér hér nú sögu Þorsteins Víkingssonar með þessu efni, og er hin gamansamligasta. ”

Note

Á milli

8(125v-139v)
Ectors saga - Hektors saga
Incipit

Eftir niðurbrot Trojuborgar …

Explicit

“ … niður falla þá atburði. Hefur sá skömm fyrir er skrifaði.”

Note

Aftan við hefur hálfur dálkur verið skilinn eftir auður en seinna fylltur með nöfnum persóna ofl. (sjá: Spássíugreinar og aðrar viðbætur).

9(140r-159r)
Hrólfs saga Gautrekssonar
Incipit

Þar hefjum vér þessa sögu, er Gautrekur hefir konungur heitið …

Explicit

“ … Lýkur hér nú frásögu Gautrekssonar.”

10(159v-196r)
Mágus sagaHrólfs saga Gautrekssonar
Incipit

Svo hefur byrjast eitt ævintýr …

Explicit

“… lýkur hér nú Mágus sögu ”

11(196v-201v)
Gautreks saga
Incipit

Þar hefjum vér eina [kátliga] frásögn af einum konungi …

Explicit

“… [stórgjöf]ull og hinn hæverskligasti að sjá. ”

Final Rubric

“Og lýkur hér Gjafa-Refs sögu”

Note

Sagan er nefnd “Gjafarefs saga” við sögulok, en á spássíu blaðs 196 er (með 17. aldar hendi) titillinn: “Frá Gauta kóngi hinum milda” skrifaður.

Physical Description

Support
Skinn
No. of leaves
200 blöð (295-305 mm x 235-245 mm).
Foliation

Í blaðmerkingu Jóns Sigurðssonar (með bleki í hægra horni) er blað 111 merkt 111-112. Blaðmerking er því eftirfarandi: 1-111-112, 113-201; í tölusetningu blaða er hlaupið yfir blaðnúmer 112.

Collation

Samtals 25 kver.

  • Kver I: blöð 1-8, 4 tvinn.
  • Kver II: blöð 9-16, 4 tvinn.
  • Kver III: blöð 17-24, 4 tvinn.
  • Kver IV: blöð 25-32, 4 tvinn.
  • Kver V: blöð 33-40, 4 tvinn.
  • Kver VI: blöð 41-48, 4 tvinn.
  • Kver VII: blöð 49-56, 4 tvinn.
  • Kver VIII: blöð 57-64, 4 tvinn.
  • Kver IX: blöð 65-72, 4 tvinn.
  • Kver X: blöð 73-80, 4 tvinn.
  • Kver XI: blöð 81-88, 4 tvinn.
  • Kver XII: blöð 89-96, 4 tvinn.
  • Kver XIII: blöð 97-104, 4 tvinn.
  • Kver XIV: blöð 105-113, 4 tvinn (blað 111 er merkt sem 111-112 (sjá nánar: Blaðfjöldi).
  • Kver XV: blöð 114-121, 4 tvinn.
  • Kver XVI: blöð 122-129, 4 tvinn.
  • Kver XVII: blöð 130-137, 4 tvinn.
  • Kver XVIII: blöð 138-145, 4 tvinn.
  • Kver XIX: blöð 146-153, 4 tvinn.
  • Kver XX: blöð 154-161, 4 tvinn.
  • Kver XXI: blöð 162-169, 4 tvinn.
  • Kver XXII: blöð 170-177, 4 tvinn.
  • Kver XXIII: blöð 178-185, 4 tvinn.
  • Kver XXIV: blöð 186-193, 4 tvinn.
  • Kver XXV: blöð 194-201, 4 tvinn.

Condition

Vel varðveitt handrit, blað 1r er þó slitið og göt og rifur á einstaka blöðum (sbr. blöð 1, 84, 91, 110 og 149).

Layout

  • Tvídálka.
  • Eyður fyrir kaflafyrirsagnir eru aftan við blað 52.
  • Eyður fyrir upphafsstafi eru aftan við blað 52.

Script

I. Blöð 1r-51v eru skrifuð af Þorsteini Þorleifssyni sbr. blað 46v (sjá nánar: Uppruni og ferill). Árléttiskrift.

II. Blöð 52r-201v eru eignuð Jóni Þorgilssyni ráðsmanni á Hólum og presti á Melstað (sjá: Uppruni og ferill).

Decoration

Rauðritaðar kaflafyrirsagnir hafa verið á fyrstu blöðunum (blöðum 1-52) en þær eru víða orðnar máðar. Sem dæmi má t.d. nefna blöð 4v og 22v.

Upphafsstafir í ýmsum litum eru á blöðum 1-52 sjá t.d. blöð 3v, 41v, 49v.

Teiknuð mannvera er á blaði 47r, en þar er gefinn til kynna “Spesar þáttur ” með sömu hendi og spássíugrein á blaði 46v (sjá: Uppruni og ferill), ef til vill hendi skrifarans sjálfs.

Additions

  • Spássíugreinar skrifara eru á blaði 96v-97r, 139v, 64v og 72v (athugasemdir um skrift o.fl.).
  • Þjóðvísa frá um 1500 á neðri spássíu blaðs 57v með hendi skrifara.
  • Spássíugreinar lesenda um Grettis sögu á blöðum 2r, 3r, 39r, 40r, 41v, flestar með gamalli hendi.
  • Víða eru titlar á efri spássíu með 17. aldar hendi (sjá t.d. blöð 74v-75r “Saga af” “Sigurði þögla”.
  • Ýmis nöfn eru á spássíum, sbr. upplýsingar um skrifarann og eigenda/-ur handritsins (sjá: Uppruni og ferill).

    Fleiri nöfn má finna á spássíum handritsins. Á blaði 138v kemur fyrir nafnið: “Tómas prestur Jónsson”. Og á blöðum 40v, 51r, 65v, 89v, 104r, 139v, 186v, 189r og 197v er fleiri nöfn að finna.

    .

Accompanying Material

Engir seðlar með hendi Árna Magnússonar.

History

Origin
Handritið er skrifað á Íslandi og á blaði 46v eru upplýsingar um skrifarann skrifaðar með samtímahendi: “Þessa sögu hefur skrifað bróðir Bjarnar Þorleifssonar”. Björn þessi bjó á Reykhólum en Þorsteinn var óskilgetinn hálfbróðir hans.

Handritið er tímasett til ca 1500-1525 (sbr. ONPRegistre, bls. 433), en til 15. aldar í Katalog I, bls. 105.

Provenance

Árni Magnússon fékk handritið frá Vigfúsi Guðbrandssyni en áður áttu það Elín Hákonardóttir í Vatnsfirði og Helga Magnúsdóttir Björnssonar lögmanns, en Árni telur Helgu hafa fengið handritið frá föður sínum (sbr. AM 435 a 4to, blað 64v). Nafn Magnúsar Björnssonar kemur fyrir á blaði 57r (með eigin hendi) og 139v (í vísu). “Aftast í handritinu er skrá yfir ætlaða sauðaþjófa í Eyjafirði frá 1545 (sbr. Íslenskt fornbréfasafn XI, nr. 350). Jón Helgason taldi líklegt að Ari Jónsson lögmaður hefði átt handritið og látið skrifa sauðaþjófatalið í auðan dálk. Handritið hefur því verið í eigu sömu ættar mjög lengi en Vigfús var sjötti maður frá Ara. Mjög fátítt er að hægt sé að rekja eigendasögu miðaldahandrits eins langt aftur og hér hefur verið gert en Ari, fyrsti maðurinn sem með nokkurri vissu er hægt að eigna handritið, hefur fæðst um svipað leyti og handritið var skrifað eða um 1510. Árni hefur fengið bókina í síðasta lagi á árinu 1704” (Guðvarður Már Gunnlaugsson; www.arnastofnun.is).

AM 338 4to og AM 341 a 4to eru skrifuð eftir AM 152 1 fol.

Part II ~ AM 152 2 fol.
(202r-202v)
Hómilía
Note

Brot af latneskri hómilíu, sem ekki hefur tilheyrt handritinu upprunalega en verið notuð í band.

Physical Description

Support
Skinn.
No. of leaves
1 blað (265-290 mm x 242-245 mm).
Collation

Eitt blað.

Condition

  • Blaðið er í raun tvö blöð sem saumuð hafa verið saman. “Annað blaðið er skorið að ofan og að utanverðu. Hitt blaðið er aðeins ræma á hvolfi sem er saumuð neðan á hitt; á henni eru nótur. Blöðin eru bæði úr tvídálka handritum en það er ekki sama hönd á þeim.” (Guðvarður Már Gunnlaugsson; www.arnastofnun.is)
Versósíða er mjög dökk og ber merki um að blaðið hefur verið notað í band.

Layout

  • Tvídálka.
  • Leturflötur er ca 220-225 mm x 210-215 mm.
  • Línufjöldi er ca 31-33.

Script

Skrifari er óþekktur. Textaskrift.

Additions

Blaðræma með nótum er saumuð neðan á blaðið.

History

Origin
Handritið er skrifað á Íslandi.

Það er tímasett til ca 1300 eða fyrr í Katalog I, bls. 105.

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Ordbog over det norrøne prosasprog: Registreed. Den arnamagnæanske kommision
« »